Maska Ikenga. Drewno. Igbo. Nigeria. XX wiek.

Rzeźby ludu Igba to fascynujący przykład kreatywności, fantazji i możliwości warsztatowych plemiennych rzeźbiarzy. Figura Ikenga, zwykle jest duża, przedstawia postać mężczyzny z bardzo rozbudowaną piramidą symboli piętrzących się na jej głowie. Spotykamy tam poskręcane rogi, ptaki, symboliczne, geometryczne znaki plemiennych skaryfikacji, dodatkowe nieduże głowy, kolce i fantazyjne wypustki.

Ikenga to inaczej „siła prawej ręki”. Ręki, którą na ogół posługuje się mężczyzna wykonując podstawowe czynności życiowe. Walczy, poluje, je, składa ofiary. Ikenga jest osobistym bóstwem, rodzajem ołtarza symbolizującym siłę sprawczą mężczyzny i moc jego ducha opiekuńczego. Figury są konsekrowane, nadaje im się boską moc podczas plemiennej uroczystości. Posiadanie osobistej rzeźby-ołtarza wiąże się na ogół z przynależnością do stowarzyszenia Ozo, skupiającego osoby o najwyższym statusie społecznym i religijnym.

Rogi symbolizują walkę, zdolność przebijania się przez trudności. Ptaki pokazują możliwość komunikacji z zaświatami , z duchami przodków. Dodatkowe głowy czy twarze to umiejętność widzenia przeszłości i przyszłości. Geometryczne wzory odzwierciedlają plemienne skaryfikacje przynależne członkom stowarzyszenia Ozo.

Maska, którą oferuję, zawiera te same symbole. Jest „przedłużeniem” figury Ikenga, używanym podczas plemiennych ceremonii. Tancerz noszący maskę jest emanacją ducha Ikenga, jego siły zdolnej do gwałtów i agresji. Ma pokazywać potęgę plemiennej wspólnoty, powodować strach wśród wrogów.

Masek używa się podczas dorocznej ceremonii organizowanej w podzięce za upływający rok, za obfite zbiory, pomyślność w handlu. Masek używa się także przed podjęciem ważnych dla społeczności Igbo decyzji. Igbo wierzą w jej zdolność jasnowidzenia, przepowiadania przyszłości. Podczas wróżby składana jest ofiara z koguta, wina, batatów. Maski towarzyszą także przy wkraczaniu w dorosłość w trakcie obrzędów inicjacji.

Maska zachowała się w dobrym stanie. Sądzę, że ma kilkadziesiąt lat. Ma 43 cm wysokości a jej średnica wynosi 22 cm.