Zwykle maski paszportowe to wyobrażenia ludzkiej twarzy przy czym indywidualne rysy twarzy właściciela nie mają znaczenia. Czasem te maski odzwierciedlają jedynie płeć. Najkrócej mówiąc maska jest duchem przodka lub jeszcze częściej przodków.

Kult bieri zobowiązuje członków plemienia Fang do pytania o wróżbę przed każdym większym wydarzeniem w życiu wspólnoty, zasiewem, polowaniem, zmianą miejsca pobytu, bitwą, wojną itp. Podczas tej ceremonii, poprzedzonej modlitwą i ucztą, pociera się czaszkę przodka specjalną, sproszkowaną substancją, czasami używa się farby.

 Maski czarne pojawiają się gdy ludziom zagraża zło. Mają odwrócić chorobę, nieszczęścia, epidemie, przestępstwa, czary.

Rzeźby Dogonów, a rzeźba którą oferuję jest tego pięknym przykładem, w uproszczony sposób przedstawiają ludzkie ciało. Są wydłużone z naciskiem na geometryzację formy. Postacie są niemal kubistyczne. Mają owalne głowy, kwadratowe ramiona, proste, długie zwężające się ku dołowi kończyny. Przy czym stylizacja i uproszczenia nie pozbawiają rzeźby indywidualnego charakteru.

Z podgłówkiem wiążą się też przekonania wielu plemion, że sen i senne projekcje są ingerencją duchów przodków w życie na ziemi. Odpowiedni, zgodny z plemiennym kanonem podgłówek umożliwia komunikację z przodkami. Nieraz zagłówki przyjmują formy totemicznych rzeźb plemiennych dla bezpieczeństwa takiego kontaktu.

Rzeźba przez lata bardzo się zmieniła. Początkowo był to niemal patyk z dużą głową, obecnie to prawie pełnoplastyczna rzeźba kobiety w otoczeniu potomstwa. Niezmienna w rzeźbie pozostaje tylko duża, okrągła głowa symbol księżyca, który jest ucieleśnieniem bogini odpowiadającej za płodność.

W tej rzeźbie artysta daje człowiekowi szansę. Proporcje są zmienione na jego korzyść. Uczynił go równie potężnym co atakujące go zwierze. Nie jest do końca pewne jakim wynikiem zakończy się walka choć osobiście nie obstawiłbym nawet remisu.

Nie do końca rozumiem jej symbolikę ale należy pamiętać, że złoto było nie tylko źródłem bogactwa. Aszanti traktowali je jako emanację słońca i ucieleśnienie życiodajnej siły Kra. Stąd być może nieco abstrakcyjne elementy rzeźby łączące dostojnika z ziemią, kolejnej ważnej siły zapewniającej dostatek ludów Akan.

Większość masek Biombo ucieleśnia duchy natury, czci ducha zmarłego władcy bądź odnosi się do zapewniających płodność istot ngesh.

Choć wiele tam komercyjnego badziewia, przeznaczonego na stragany dla turystów to czasem trafiają się perełki. Rzeźby przenoszące prymitywne cechy rzeźby plemiennej, jej spontaniczną autentyczność na współczesny grunt.

Magię przechowywał w specjalnych naczyniach, zamykanych pokrywami, które wieńczyła postać przodka. Podobna postać występowała na wyciskarkach do limonki i laskach czarownika.

Znacznie rzadziej eksponuje się w tych łyżkach postacie zwierząt. Prawdę powiedziawszy nie znalazłem ani jednej z hipopotamem. Trudno mi więc przypisać łyżke do konkretnej społeczności. Podejrzewam, że chodzi tu o totem będący symbolem klanu funkcjonującego w ramach konkretnego plemienia. Nie wykluczam też niestety, że to tylko przejaw kreatywności afrykańskiego rzemieślnika tworzącego przedmioty na rynek komercyjny.