Na dodatek w ramach jednego stowarzyszenia używano różnych rodzajów masek. W Ntomo były ich przynajmniej dwa rodzaje. Takie z wąskimi ustami jak ta, którą oferuję uczyły adeptów Ntomo jak ważna jest cisza i umiejętność powściągliwej mowy.

 Byli znani z ogromnej czci dla swoich przodków. Pogrzeb osoby znaczącej w tej społeczności, przeradzał się w trwającą wiele dni uroczystość, dawniej związaną  ze składaniem ofiar z ludzi i rytualnym ubojem zwierząt. Zmarłych chowano ze złotą biżuterią. Sumba budowali kamienne grobowce przypominające olbrzymie stoły. Grobowce zdobiono rzeźbami ludzi i zwierząt bardzo przypominającymi rzeźbę, którą oferuję.

Maski Bassa Dan rzadko pojawiają się w sprzedaży. Tę kupiłem w Paryżu razem z częścią kolekcji sztuki afrykańskiej. Jest w dobrym stanie poza niewielkim wyłamaniem na jej obrzeżu. Ma ładne naturalne patyny. Sądzę, że pochodzi z połowy XX wieku. Nieco zastanawia mnie kształt ust, który zwykle pojawia się w miejscu oczu w maskach Danów.

Ceremonia składa się z modlitwy, podczas której czaszki przodków są nacierane magicznym proszkiem bądź kolorowymi pigmentami, uczty i złożenia ofiar. Dialog z duchami przodków, których reprezentują rzeźby strażników jest dla Fangów bardzo ważny ale jednocześnie kości zmarłych trzyma się z daleka od żywych członków plemienia.

Warto zwrócić uwagę na jeszcze jedną zasadę. To dopiero interpretacja Bwami nadaje wyrobom rzeźbiarskim rangę i znaczenie.

Okazuje się, że ciążowe maski Makonde występują w trzech różnych odmianach. Pierwsza, najbardziej popularna, przedstawia ciążowy brzuch i biust kobiety. Nasępnie jest komplet czyli maska na brzuch i maska na twarz, które wraz z kostiumem tworzą zestaw amwalindembo. I wreszcie najrzadsze i tę maskę oferuję, gdzie część twarzowa i tors kobiety wyrzeźbione są łącznie.

Oczywiście muszę wziąć pod uwagę te opinie. Większość uczestników grupy ma doświadczenie dużo większe niż ja. Ale też nie mogę zgodzić się z opinią, że rzeźba była sztucznie postarzana, zakopana w ziemi, przykryta kurzym łajnem i posypana wapnem. Na pewno nie miało to miejsca.

Te niewielkie stołki były wykorzystywane do prac gospodarskich. Są pochodną koczowniczego stołka podróżnego, wieszanego na ramieniu, zabieranego przez członków plemienia w długie wędrówki.

Przyznam szczerze, że rzeźbę kupiłem dla oczu konia. Oczu z wielkimi, kobiecymi niemal rzęsami.

Artysta   nawiązuje do plemiennej tradycji jednak przenosi ją w XX wiek. Najbardziej zaskakują włosy kobiety tworzące rodzaj rogów, zupełnie wbrew kanonowi, który nakazywał olbrzymią dbałość o fryzurę, będącą symbolem społecznego statusu.

 Tam zawsze siedzisko było symbolem statusu społecznego. Przypisywano je konkretnym członkom plemienia, wodzowi i plemiennej starszyźnie.

Prymitywny, intrygujący, pełen symboliki rysunek pokrywający ścianki naczynia, jest moim zdaniem również autentyczny. Nie ma nic wspólnego z bogatymi, okazałymi dekoracjami tworzonymi pod gusty turystów.