Strona główna

Obraz, który proponuję na pozór jest abstrakcją. Jednak zawiera w sobie ukryte treści. Dopiero po uważnym i wnikliwym przyjrzeniu się można dostrzec ludzkie twarze, świnie, łeb ptaka, skorupiaka i plemienną maskę. Nie potrafię do końca dociec przesłania dzieła. Być może artysta chciał nam powiedzieć, że nie wszystko jest tym co widzimy na pierwszy rzut oka.

Rzeźba prawdopodobnie przedstawia jakiegoś świętego. Tak można sądzić po zakonnym habicie i symbolicznym różańcu, którym jest przepasany. Być może jest to Święty Antoni.

Nie można natomiast odmówić jej autentyczności, naiwnej oryginalności, ekspresji. Nie pozostawia odbiorcy obojętnym. Rzeźba albo się podoba albo wkurza. W każdym z tych przypadków skłania do refleksji. Mnie kojarzy się z głową leśnego ducha lub utopca z bagien.

W naszym dzisiejszym odbiorze wiele z tych przedmiotów ociera się o sztukę. Jakkolwiek nazywaną. Grupa przedmiotów zaliczana w kolekcjonerstwie do kategorii „art popular” jest bardzo szeroka. To przedmioty codziennego użytku, meble zwykle regionalne, przedmioty związane kultem religijnym, narzędzia, dzieła snycerzy a niekiedy też rzeźba.

I taka też jest „Ulicznica”. Zdawkowa, prosta i wymowna. Zmyślony użył tytułu tej rzeźby w rozmowie ze mną, choć o ile dobrze pamiętam, posłużył się bardziej dosadnym słowem.

To nie jest piękna twarz. To starzec z podkreślonymi cechami rasy, że się tak brzydko wyrażę , negroidalnej. Powiedziałbym nawet, że widać w niej echa ewolucyjnego rozwoju człowieka, choć chyba nie było to zamiarem twórcy.

Na dodatek w ramach jednego stowarzyszenia używano różnych rodzajów masek. W Ntomo były ich przynajmniej dwa rodzaje. Takie z wąskimi ustami jak ta, którą oferuję uczyły adeptów Ntomo jak ważna jest cisza i umiejętność powściągliwej mowy.

Na jednym z portali Piotr Pomianek prezentując swoją rzeźbę Venus wspomina, że inspiracją była Venus z Willendorf. Dla mnie ten dopisek był zbędny. Nawet przez chwilę nie miałem wątpliwości, że rzeźba przedstawia pierwotny ideał kobiety, która ma w sobie siłę i witalność aby zapewnić życie kolejnym pokoleniom.

Rzeźba co prawda wywodzi się z folkloru i chińskich wierzeń ludowych ale jej pierwowzorem był żyjący w X wieku ekscentryczny mnich Qieci. Wesoły i pełen humoru wyróżniał się stylem życia wśród ówczesnych buddyjskich mnichów.

Małe fetysze zamawiane u szamana służą zwykle ochronie członków rodziny. Nosi się je blisko ciała np. zawieszone na szyjach. Mają ustrzec przed czarami i urokami rzucanymi przez wrogów.

 Byli znani z ogromnej czci dla swoich przodków. Pogrzeb osoby znaczącej w tej społeczności, przeradzał się w trwającą wiele dni uroczystość, dawniej związaną  ze składaniem ofiar z ludzi i rytualnym ubojem zwierząt. Zmarłych chowano ze złotą biżuterią. Sumba budowali kamienne grobowce przypominające olbrzymie stoły. Grobowce zdobiono rzeźbami ludzi i zwierząt bardzo przypominającymi rzeźbę, którą oferuję.

Maski Bassa Dan rzadko pojawiają się w sprzedaży. Tę kupiłem w Paryżu razem z częścią kolekcji sztuki afrykańskiej. Jest w dobrym stanie poza niewielkim wyłamaniem na jej obrzeżu. Ma ładne naturalne patyny. Sądzę, że pochodzi z połowy XX wieku. Nieco zastanawia mnie kształt ust, który zwykle pojawia się w miejscu oczu w maskach Danów.