Strona główna

I taka też jest „Ulicznica”. Zdawkowa, prosta i wymowna. Zmyślony użył tytułu tej rzeźby w rozmowie ze mną, choć o ile dobrze pamiętam, posłużył się bardziej dosadnym słowem.

To nie jest piękna twarz. To starzec z podkreślonymi cechami rasy, że się tak brzydko wyrażę , negroidalnej. Powiedziałbym nawet, że widać w niej echa ewolucyjnego rozwoju człowieka, choć chyba nie było to zamiarem twórcy.

Na dodatek w ramach jednego stowarzyszenia używano różnych rodzajów masek. W Ntomo były ich przynajmniej dwa rodzaje. Takie z wąskimi ustami jak ta, którą oferuję uczyły adeptów Ntomo jak ważna jest cisza i umiejętność powściągliwej mowy.

Mogło też się zdarzyć, że maska jest efektem fantazji twórcy. Odpowiedzią na rosnące wówczas zapotrzebowanie na plemienną sztukę Czarnej Afryki. Na północy tego kontynentu masek praktycznie nie używano więc rzeźbiarz-rzemieślnik stworzył własną.

Na jednym z portali Piotr Pomianek prezentując swoją rzeźbę Venus wspomina, że inspiracją była Venus z Willendorf. Dla mnie ten dopisek był zbędny. Nawet przez chwilę nie miałem wątpliwości, że rzeźba przedstawia pierwotny ideał kobiety, która ma w sobie siłę i witalność aby zapewnić życie kolejnym pokoleniom.

Rzeźba co prawda wywodzi się z folkloru i chińskich wierzeń ludowych ale jej pierwowzorem był żyjący w X wieku ekscentryczny mnich Qieci. Wesoły i pełen humoru wyróżniał się stylem życia wśród ówczesnych buddyjskich mnichów.

Sławę i prawdziwe uznanie przyniosła mu aranżacja wnętrz Muzeum Picassa, które znalazło sobie miejsce w siedemnastowiecznym budynku Hotelu Sale. Stworzył ponad 50 mebli, lamp i użytkowych przedmiotów dekoracyjnych, których nowoczesna forma złamała dostojeństwo starych wnętrz. Podobne zlecenie Diego otrzymał od Muzeum Chagalla.

Małe fetysze zamawiane u szamana służą zwykle ochronie członków rodziny. Nosi się je blisko ciała np. zawieszone na szyjach. Mają ustrzec przed czarami i urokami rzucanymi przez wrogów.

 Byli znani z ogromnej czci dla swoich przodków. Pogrzeb osoby znaczącej w tej społeczności, przeradzał się w trwającą wiele dni uroczystość, dawniej związaną  ze składaniem ofiar z ludzi i rytualnym ubojem zwierząt. Zmarłych chowano ze złotą biżuterią. Sumba budowali kamienne grobowce przypominające olbrzymie stoły. Grobowce zdobiono rzeźbami ludzi i zwierząt bardzo przypominającymi rzeźbę, którą oferuję.

Maski Bassa Dan rzadko pojawiają się w sprzedaży. Tę kupiłem w Paryżu razem z częścią kolekcji sztuki afrykańskiej. Jest w dobrym stanie poza niewielkim wyłamaniem na jej obrzeżu. Ma ładne naturalne patyny. Sądzę, że pochodzi z połowy XX wieku. Nieco zastanawia mnie kształt ust, który zwykle pojawia się w miejscu oczu w maskach Danów.

Osobiście uważam, że rzeźby Mamuye to jedne z najbardziej abstrakcyjnych form sztuki afrykańskiej. Podobnie jak rzeźby ich sąsiadów Chamba. Zresztą bardzo długo mylono dzieła obu plemion, żyjących w odosobnieniu w dolinie Benue River. Społeczność Mamuye a może bardziej ich sztukę odkrył dla świata Philip Gumot dopiero w latach sześćdziesiątych XX wieku.

Według mnie, rzeźba przedstawiającą młodą kobietę grającą na marakasach jest intrygująca i piękna. Na podstawie poszlak, które nazwałbym lingwistycznymi, moda kobieta pochodzi z ludu Malawi, zamieszkującego na południu Afryki. Nie odnoszę jednak tej rzeźby do art tribal. Nie to jest jej główną cechą. Prawdopodobnie została wykonana przez kogoś kto ze sztuką plemienną nie ma nic wspólnego.