Strona główna

Omono, maska białej małpy jest pięknym przykładem sztuki Dogonów. Jest minimalistyczna, geometryczna i symboliczna. To taka sztuka zachwyciła Picassa i Deraina. Figura małpy nad częścią twarzową jest ledwie zaznaczona. Bardziej przypomina graficzny znak niż żywe, pełne wigoru zwierzę a przecież nikt ani przez chwilę nie ma wątpliwości, że to małpa.

Stołek, który oferuję jest w stu procentach zgodny z kanonem sztuki Senufo. Piękna charakterystyczna twarz, dzioborożec na głowie, plemienna biżuteria i skaryfikacje nie pozostawiają cienia wątpliwości skąd rzecz pochodzi.

W sztuce plemiennej Zande ważna jest muzyka i rzeźba bo masek wytworzyli niewiele. Najbardziej znane i ciekawe są figury Kudu i Yanda. Kategoryzuje się je według wielkości. Większe Kudu są figurami przodków, mniejsze Yanda są używane głównie przez stowarzyszenie Mani, głównie dla wróżb. Najwyżsi rangą członkowie Mani potrafią rzeźbom przekazywać magiczną moc aby pomagały członkom plemienia.

Rzeźba być może nie jest fajerwerkiem rzeźbiarskiej inwencji ale jest poprawna, doskonale oddaje chwilę, zamyka w fotograficznym niemal kadrze gest ocierania potu z czoła. To właśnie impresja, ulotny moment jest zamysłem artystycznym tej rzeźby.

 Tu według mojej oceny artysta się tego ustrzegł. Miłość tych dwojga jest oczywista, ale widać też odpowiedzialność, rozwagę, doświadczenie. To język miłości, który nie jest zbyt nachalny. Trzeba go poznać aby zrozumieć.

 Dodatkowo w Toruniu funkcjonuje legenda o flisaku Iwo, który grą na skrzypcach, uratował miasto przed plagą żab. Adolf Amberg popełnił samobójstwo zanim projekt wszedł w fazę realizacji. Wykonanie rzeźby powierzono Georgowi Wolfowi, berlińskiemu rzeźbiarzowi.

Ceremonia składa się z modlitwy, podczas której czaszki przodków są nacierane magicznym proszkiem bądź kolorowymi pigmentami, uczty i złożenia ofiar. Dialog z duchami przodków, których reprezentują rzeźby strażników jest dla Fangów bardzo ważny ale jednocześnie kości zmarłych trzyma się z daleka od żywych członków plemienia.

Warto zwrócić uwagę na jeszcze jedną zasadę. To dopiero interpretacja Bwami nadaje wyrobom rzeźbiarskim rangę i znaczenie.

Gdybym miał jednym słowem określić rzeźby z brązu, które także są istotną częścią twórczości artysty, powiedziałbym, że są subtelne. To figuratywne rzeźby, nawiązujące do tradycji rzeźby XIX-wiecznej i jednocześnie czasem z nią polemizujące.

W tej rzeźbie artysta daje człowiekowi szansę. Proporcje są zmienione na jego korzyść. Uczynił go równie potężnym co atakujące go zwierze. Nie jest do końca pewne jakim wynikiem zakończy się walka choć osobiście nie obstawiłbym nawet remisu.

Musiały budzić respekt bo były strażnikami sprawiedliwości, pojawiały się w nadzwyczajnych okolicznościach, miały pokonać zło choć same reprezentowały świat złowrogich duchów.

 Widać, że przenoszenie ciężarów na ramieniu jest jego stałym zajęciem. Wskazuje na to zrolowany pled chroniący barki mężczyzny, jego sylwetka i robotniczy strój.